काठमाडौं ,मङ्सिर ९-आज मंसिर शुक्ल पंचमीका दिन नेपाल र भारतका लाखौँ भक्तजनले विवाह पंचमी भव्य रूपमा मनाइरहेका छन्। भगवान राम र माता सीताको पवित्र विवाहको सम्झनामा मनाइने यो धार्मिक र सांस्कृतिक पर्व विशेषगरी जनकपुरधाममा अत्यन्त उत्साहसहित मनाइन्छ, जहाँ हजारौँ तीर्थालुहरुको उपस्थितिमा राम–सीताको दैवी विवाह मण्डपमा पुनःअभिनीत गरिन्छ। जनकपुरका मठ–मन्दिर, सरोवर, रथयात्रा मार्ग तथा धर्मस्थलहरू आकर्षक बत्ती र सजावटले झलमल्ल छन्, र भक्तजन ‘जय सिया राम’ का जयघोषसहित पूजा, भजन–कीर्तन र झाँकी यात्रा सहभागी हुँदैछन्।
पौराणिक कथाअनुसार विदेह राज्यका राजा जनकले धनुष यज्ञ आयोजना गरेका थिए, जहाँ सहभागी सबै वीर राजकुमारहरूमा अयोध्याका राजकुमार रामले भगवान शिवको महान धनुष ‘पिनाक’ उठाएर तोड्न सफल भए। यही विजय पछि रामलाई राजा जनककी सुपुत्री सीताका योग्य वरका रूपमा मान्य भई दैवी विवाह सम्पन्न भएको विश्वास गरिन्छ। यो घटना त्रेतायुगको सर्वाधिक पवित्र क्षण मानिन्छ, जसले वैवाहिक संस्कारको गरिमा, प्रेम, संयम, कर्तव्यपरायणता र नैतिक जीवनका मूल्यलाई जगतभर सन्देश दिएको छ।
जनकपुर मिथिला सभ्यताको केन्द्र मानिन्छ, जहाँ कला, साहित्य, संगीत, लोकनृत्य, र प्रसिद्ध मिथिला चित्रकला जस्ता सांस्कृतिक धरोहरले इतिहास बोकेको छ। विवाह पंचमीले जनकपुरधामलाई वर्षकै सबैभन्दा ठूलो धार्मिक पर्यटन गन्तव्य बनाउँछ, जसले आर्थिक गतिविधि, होटल व्यवसाय, यातायात, स्थानीय उत्पादन र व्यापारमा उल्लेखनीय वृद्धि गराउँछ। धार्मिक र आर्थिक दुवै दृष्टिले यो पर्व अत्यन्त प्रभावकारी मानिन्छ।
विवाह पंचमीले नेपाल–भारतबीचको सांस्कृतिक र ऐतिहासिक सम्बन्धलाई अझ गाढा बनाइरहेको छ। रामको जन्मभूमि अयोध्या र सीताको कर्मभूमि जनकपुरलाई जोड्ने रामायण सर्किट परियोजना, धार्मिक पर्यटन विकास, संयुक्त सांस्कृतिक कार्यक्रम र तीर्थयात्राले दुवै मुलुकबीचको जनस्तरको मित्रता, आध्यात्मिक एकता, सांस्कृतिक कूटनीति र सद्भावलाई मजबुत बनाइरहेका छन्। भारतका उत्तर प्रदेश, बिहार, झारखण्ड, दिल्ली तथा अन्य राज्यबाट ठूलो संख्यामा भक्तजन जनकपुर आउने परम्परा प्रत्येक वर्ष विस्तार हुँदै गएको छ।
आजको सामाजिक सन्दर्भमा विवाह पंचमीले आदर, समानता, विश्वास, प्रेम र जिम्मेवारीका आधारमा परिवार र समाज बलियो बनाउने सन्देश दिन्छ। राम–सीताको आदर्श सम्बन्धलाई आजको जीवनमा व्यवहारिक रूपले लागू गर्दै वैवाहिक संस्कारको मूल्य, सामाजिक सद्भाव, शान्ति र नैतिक मान्यतालाई सुदृढ बनाउने अवसरको रूपमा यस पर्वलाई लिइन्छ।
धर्म, इतिहास, संस्कृति, पर्यटन र अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध सबैलाई जोड्ने विवाह पंचमीले नेपाल र भारतको सांस्कृतिक आत्मीयता र सहअस्तित्वलाई अझ सुदृढ बनाएको छ। जनकपुर र अयोध्याबीचको आध्यात्मिक सम्बन्धले दुवै देशलाई धार्मिक पर्यटनको साझा सफलताको दिशामा अघि बढाइरहेको छ।
आजको दिवसले हाम्रो साझा विश्वासलाई पुनः स्मरण गराउँछ—प्रेम, समर्पण र सत्य नै जीवनको मूल मार्ग हो।
