अदिस अबाबा/नैरोबी, (एएफपी/रोयटर्स) – नोभेम्बर २६, २०२५
इथियोपियाको दुर्गम अफार क्षेत्रमा रहेको हेयली गुब्बी (Hayli Gubbi) ज्वालामुखी १२ हजार वर्ष लामो निष्क्रियता पछि अचानक भीषण रूपमा विस्फोट भएको छ। यो ठूलो भूगर्भीय घटनाले यस क्षेत्रको हवाई सेवामा व्यापक अवरोध पुर्याउनुका साथै खरानीको मुस्लो (Ash Plume) एसियासम्म फैलिएको छ।
१४ किमि माथिसम्म खरानीको मुस्लो
भूगर्भविद्हरूका अनुसार, हेयली गुब्बी (जसलाई स्थानीयहरू 'अग्नि पर्वत' पनि भन्छन्) ले नोभेम्बरको अन्तिम सातामा शक्तिशाली विस्फोट गर्यो। ज्वालामुखीबाट निस्किएको खरानी र ग्याँसको विशाल बादल १४ किलोमिटर (करिब ४५,००० फिट) को उचाइसम्म पुगेको थियो।
अफार क्षेत्र, जहाँ यो ज्वालामुखी अवस्थित छ, पूर्वी अफ्रिकी दरार घाटी (East African Rift Valley) मा पर्दछ। यो क्षेत्र अफ्रिकी र अरबियन टेक्टोनिक प्लेटहरू टाढा सर्ने भूगर्भीय 'हटस्पट' हो।
डा. लिडिया गेब्रेमरियम (भूगर्भविद्, अदिस अबाबा विश्वविद्यालय):
"हेयली गुब्बीको यो विस्फोट वैज्ञानिकहरूका लागि अप्रत्याशित थियो। यति लामो समयपछि भएको यो शक्ति प्रदर्शनले हामीलाई दरार घाटीको भूगर्भीय दबाब र क्रियाकलापको गहिराइ बुझ्न मद्दत गर्नेछ।"
विश्वभरका उडानमा असर
उच्च उचाइमा फैलिएको खरानीको बादलले अन्तर्राष्ट्रिय हवाई यातायातका लागि गम्भीर खतरा उत्पन्न गरेको छ। ज्वालामुखीको खरानीले जेट इन्जिनलाई क्षति पुर्याउन सक्ने भएकाले, विशेषगरी इथियोपिया र मध्य पूर्व (Middle East) हुँदै उड्ने दर्जनौं अन्तर्राष्ट्रिय उडानहरूलाई रद्द वा मार्ग परिवर्तन गरिएको छ।
खरानीको कणहरू भारतसम्म पुगे
वायुमण्डलीय अध्ययनका अनुसार, पश्चिमबाट पूर्वतर्फ बग्ने शक्तिशाली हावाका कारण ज्वालामुखीको खरानीको कणहरू लाल सागर पार गर्दै यमन, ओमान, पाकिस्तान हुँदै भारतका पश्चिमी तथा उत्तरी भागहरू (गुजरात, राजस्थान, दिल्ली) सम्म पुगेको पुष्टि भएको छ। यद्यपि, सतहमा यसको असर कम देखिएको छ, हवाई यातायात नियामकहरूले उच्च सतर्कता अपनाउन आग्रह गरेका छन्।
स्थानीय जनजीवनमा प्रभाव
हेयली गुब्बी वरपरका गाउँहरू, जहाँ मुख्यतया पशुपालक समुदाय (Nomadic Pastoralists) बसोबास गर्छन्, बाक्लो खरानीले ढाकिएका छन्। यसले स्थानीय बासिन्दाको स्वास्थ्य र उनीहरूका गाईवस्तुहरूको चरन क्षेत्र र पिउने पानी मा ठूलो असर पारेको छ।
इथियोपियाको विपद् व्यवस्थापन एजेन्सीले प्रभावित क्षेत्रका मानिसहरूलाई अस्थायी आश्रय र राहत सामग्री उपलब्ध गराउन परिचालन गरिएको जनाएको छ।
अहिले ज्वालामुखीको गतिविधि केही शान्त भएको देखिए पनि, भूगर्भविद्हरूले थप विस्फोटनको सम्भावनालाई नकार्दै उच्च सतर्कता अपनाउन सुझाव दिएका छन्।
