काठमाडौँ ,श्रावण १५– नेपाली कृषकको जीवन केवल माटो र पसिनासँग बाँधिएको कथा हो। वर्षायाम, पानी, धान र खेत–यी सबैसँग गाँसिएको साउन महिनाले गाउँको बारी र मन दुवै हरियो बनाइदिन्छ। साउन १५, यसै श्रममय महिनाको मध्य दिन, केवल पात्रोमा अंकित सामान्य मिति होइन, परिश्रमपछिको मिठास अनुभव गर्ने विशेष क्षण हो।
धान रोपाइँको मुख्य काम सकिसकेको हुन्छ। खेतमा घाम र पानीसँग लड्ने किसानले अब अलिक श्वास फेर्ने फुर्सद पाउँछन्। यही दिन उनीहरूले परिवारसँग बस्छन्, गाउँमा रमाइलो गर्छन् र दुध, चामल र चिनी मिसाएर बनेको खिर पकाउँछन्। खिर केवल खानु मात्र होइन, श्रमको मूल्य र परिवारको एकताको स्वाद चाख्ने संस्कार हो।
धार्मिक अर्थ पनि त्यत्तिकै गहिरो छ। साउन महिना भगवान शिवको प्रिय महिना मानिन्छ। यस दिन शिवलाई खिर चढाएर प्रसादस्वरूप ग्रहण गर्ने परम्परा पुरानो वैदिक मान्यतासँग गाँसिएको छ। सात्त्विक, शुद्ध र पौष्टिक खिरलाई भक्ति र आशीर्वादको प्रतीक मानिन्छ।
यसरी साउन १५ केवल खिर खाने दिन होइन, किसानको पसिनालाई सम्मान गर्ने, भगवानप्रति कृतज्ञता प्रकट गर्ने र समुदायसँग खुसी बाँड्ने पर्व हो।
आज तपाईं पनि एउटा भाँडो खिर पकाउनुहोस्, केवल स्वादको लागि होइन, नेपाली माटो र मेहनतको आत्मालाई सम्झनका लागि।
