काठमाडौं ,माघ १- आज माघे सङ्क्रान्ति पर्व देशभर विभिन्न सांस्कृतिक र धार्मिक परम्पराअनुसार श्रद्धा र उल्लासका साथ मनाइँदै छ। सूर्य धनु राशिबाट मकर राशिमा प्रवेश गर्ने यस दिनलाई ऊर्जा, स्वास्थ्य र नयाँ चक्रको सुरुवातका रूपमा लिने गरिन्छ।
माघे सङ्क्रान्तिको अवसरमा तराईका थारु समुदाय तथा पहाडी भेगका मगर समुदायले माघी पर्व विशेष रूपमा मनाउँछन्। यस दिन घ्यु, चाकु र तरुल खाने परम्परा रहेको छ। माघीलाई थारु समुदायमा नयाँ वर्षका रूपमा पनि लिने गरिन्छ, जहाँ सामूहिक भेला, नाचगान, सामाजिक निर्णय र आपसी मेलमिलापलाई विशेष महत्व दिइन्छ। मगर समुदायमा पनि माघी सामाजिक एकता र सांस्कृतिक पहिचानसँग जोडिएको पर्व हो।
काठमाडौं उपत्यका लगायत देशभरका नेवा: समुदायले माघे सङ्क्रान्तिलाई घ्यःचाकु सन्हु माने का रूपमा मनाउँछन्। नेवा: परम्परामा घ्यु र चाकु स्वास्थ्यका लागि लाभदायक मानिन्छ, विशेषगरी जाडो याममा शरीरलाई तातो र सबल बनाउने विश्वास छ। यस अवसरमा परिवार तथा आफन्तबीच घ्यु–चाकु बाँडेर खाने चलन रहेको छ।
माघे सङ्क्रान्तिसँगै गोरखाका केही स्थानमा साँढे जुधाएर मनोरञ्जन गर्ने परम्परा पनि देख्न पाइन्छ। स्थानीय संस्कार र मेलासँग जोडिएको यस गतिविधि हेर्न टाढाटाढाबाट मानिसहरू भेला हुने गर्छन्। यसलाई स्थानीयले परम्परागत खेल तथा मनोरञ्जनका रूपमा लिने गरेका छन्।
धार्मिक दृष्टिले पनि माघे सङ्क्रान्तिको ठूलो महत्व छ। देवघाट, त्रिवेणी, कालीगण्डकी, कोशी, गण्डकी, बागमती लगायतका तीर्थस्थलहरूमा आज बिहानैदेखि श्रद्धालुहरूको घुइँचो लागेको छ। पवित्र नदीमा स्नान, दान–पुण्य र पूजा–अर्चना गर्दा पुण्य प्राप्त हुने विश्वासका कारण देवघाट लगायतका तीर्थक्षेत्रमा विशेष मेला लागेको छ।
माघे सङ्क्रान्तिले नेपालको बहुजातीय, बहुसांस्कृतिक पहिचानलाई उजागर गर्दै विभिन्न समुदायका परम्परा, खानपान, मनोरञ्जन र आस्थालाई एउटै उत्सवमा जोड्ने काम गरेको छ। घ्यु–चाकुको मिठास, माघीको उमङ्ग, गोरखाको परम्परागत साँढे जुधाइ र तीर्थ मेलाको श्रद्धाले यो पर्व नेपाली समाजमा सांस्कृतिक निरन्तरता र आपसी सद्भावको प्रतीकका रूपमा मनाइँदै आएको छ।
