काठमाडौं,चैत्र ३० — २०८२ साल नेपाली खेलकुदका लागि उपलब्धि र चुनौती दुवैको संगम बनेर सकिएको छ। अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा क्रिकेट र खो–खोले देशलाई नयाँ उचाइमा पुर्याउँदा फुटबल र राष्ट्रिय खेलकुद संरचनामा देखिएका कमजोरीहरूले सुधारको आवश्यकता औंल्याएका छन्।
यस वर्ष क्रिकेट नेपाली खेलकुदको सबैभन्दा उज्यालो पक्ष बन्यो। असोज २०८२ मा शारजाहमा सम्पन्न युनिटी कप टी–२० अन्तर्राष्ट्रिय श्रृंखलामा नेपालले West Indies cricket team सँग ३ खेल खेलेको थियो। पहिलो खेलमा नेपाल विजयी भयो, दोस्रो खेल वेस्ट इन्डिजले जित्यो र निर्णायक तेस्रो खेलमा नेपाल पुनः विजयी बन्दै २–१ ले श्रृंखला आफ्नो पक्षमा पार्न सफल भयो। यो उपलब्धि नेपाली क्रिकेट इतिहासमै पहिलो पटक पूर्ण सदस्य राष्ट्रमाथि श्रृंखला जितेको क्षणका रूपमा स्थापित भयो।
त्यसपछि सम्पन्न टी–२० विश्वकपमा पनि नेपालले West Indies cricket team सँग प्रतिस्पर्धा गर्यो। समूह चरणको उक्त खेलमा नेपाल ३० रनले पराजित भए पनि खेल निकै प्रतिस्पर्धात्मक रह्यो। कप्तान Rohit Kumar Paudel ले यस प्रतियोगितालाई ठूला टोलीसँग अनुभव बटुल्ने अवसरका रूपमा लिँदै भविष्यका लागि महत्वपूर्ण सिकाइ भएको बताएका थिए।
तर एकदिवसीय ढाँचामा भने नेपालको प्रदर्शन अपेक्षाअनुसार हुन सकेन। ICC क्रिकेट विश्वकप लिग–२ अन्तर्गत खेलेका ८ मध्ये ५ खेल गुमाउँदै नेपाल तालिकाको सातौं स्थानमा झरेको छ। यसले निरन्तरता, योजना र तयारीमा सुधार आवश्यक रहेको संकेत गरेको छ। यसैबीच दृष्टिहीन महिला क्रिकेट टोलीले ऐतिहासिक सफलता हासिल गर्दै समावेशी खेलकुदको क्षेत्रमा सकारात्मक सन्देश दिएको छ।
खो–खोमा भने नेपालले विश्वस्तरमै उल्लेखनीय उपलब्धि हासिल गर्यो। सन् २०२५ को जनवरीमा नयाँ दिल्लीमा सम्पन्न पहिलो खो–खो विश्वकपमा नेपालका पुरुष र महिला दुवै टोली फाइनलमा पुग्न सफल भए। एउटै संस्करणमा दुवै विधाको फाइनल पुग्ने नेपाल पहिलो राष्ट्र बन्यो। यद्यपि दुवै टोली आयोजक भारतसँग पराजित भए पनि नेपालको प्रदर्शन ऐतिहासिक र प्रेरणादायी रह्यो।
फुटबलतर्फ भने २०८२ साल अपेक्षाकृत निराशाजनक रह्यो। लामो समयदेखि लिग फुटबल बन्द अवस्थामा रहेपछि पौष २५ मा नेपाल नेशनल लिग सुरु गरियो, जसमा १७ क्लब सहभागी भए। यसलाई Martyr's Memorial A-Division League को पूर्वतयारीका रूपमा हेरिए पनि फुटबल संरचना अझै व्यवस्थित हुन सकेको देखिँदैन।
त्यस्तै, दशौं राष्ट्रिय खेलकुद प्रतियोगिता पनि यस वर्ष आयोजना हुन सकेन। कर्णाली प्रदेशको सुर्खेतमा आयोजना गर्ने तयारी भए पनि राजनीतिक व्यस्तता र खेलकुद मन्त्रीको राजीनामाका कारण प्रतियोगिता फेरि स्थगित गरियो। यसले खेलकुद नीतिगत स्थिरता र व्यवस्थापनमा गम्भीर प्रश्न खडा गरेको छ।
समग्रमा, २०८२ साल नेपाली खेलकुदका लागि मिश्रित वर्ष रह्यो। क्रिकेट र खो–खोमा ऐतिहासिक उपलब्धि हासिल हुँदा फुटबल र राष्ट्रिय खेलकुद संरचनामा देखिएका कमजोरीहरूले आगामी दिनमा सुधारको आवश्यकता स्पष्ट पारेका छन्। उपलब्धिलाई निरन्तरता दिँदै कमजोर पक्ष सुधार गर्न सके नेपालले अन्तर्राष्ट्रिय खेलकुदमा अझ बलियो उपस्थिति जनाउने अपेक्षा गरिएको छ।
