काठमाडौं, असोज २३ — भ्रष्टाचार, कुशासन, र सामाजिक अन्याय विरुद्ध उठेको “Gen Z आन्दोलन” आज एक महिना पूरा भएको छ। २०८२ भाद्र २३ गते माइतीघर मण्डलाबाट सुरु भएको यो आन्दोलनले एक महिनाको अवधिमा नेपालको राजनीतिक परिदृश्यमा नयाँ चेतना, डर, र चुनौती सबै एकैसाथ ल्याएको छ।
शान्तिपूर्ण तरिकाले सुरु भएको यो आन्दोलन अहिले पनि निरन्तर विभिन्न सहर र जिल्लामा फैलिँदै गएको छ। प्रारम्भमा टिकटक, इन्स्टाग्राम जस्ता सामाजिक सञ्जालमा सुरु भएको आन्दोलन आज सडकसम्म आइपुगेको छ। आन्दोलनका क्रममा प्रहरीसँगको झडपमा १९ जना युवाले ज्यान गुमाएका छन् भने सयौँ घाइते भएका छन्। यसले आन्दोलनलाई भावनात्मक र राजनीतिक दुवै रूपमा अझ गहिरो बनाएको छ।
राजनीतिक विश्लेषकहरू भन्छन्, यो आन्दोलन केवल राजनीतिक दलविरुद्धको होइन, एक पुस्ताको असन्तुष्टि, बेथितिप्रति उठेको असहिष्णुता र न्यायप्रतिको आक्रोश हो। भ्रष्टाचारमा लिप्त नेताहरू, सत्तामा पुगेपछि जनताको आवाज नसुन्ने प्रवृत्ति र अवसरवादी राजनीतिविरुद्ध अब युवाले प्रत्यक्ष चुनौती दिएका छन्।
सरकारले आन्दोलनको प्रारम्भिक दिनहरूमा कडाइ र नियन्त्रणमार्फत दबाउने प्रयास गर्यो। सामाजिक सञ्जाल बन्द, अभिव्यक्ति स्वतन्त्रतामा प्रतिबन्ध, र प्रदर्शनकर्तामाथि गोली प्रहारजस्ता घटनाले राज्यको जनमुखी चरित्रमाथि प्रश्न उठाएको छ। तर, दबाब र दमनले आन्दोलनको जोश घटाएको छैन, बरु यो अझ संगठित हुँदै गएको छ।
युवाहरूको “हामी मौन छैनौं” भन्ने नाराले अहिले देशभर चर्चा पाइरहेको छ। उनीहरू पारदर्शिता, जवाफदेहिता र नयाँ राजनीतिक संस्कृतिको माग गर्दै छन्। दलहरूको पुरानो शक्ति संरचना, नातावाद र सत्ताको दुरुपयोग विरुद्ध उनीहरूको आवाजले नेपाली राजनीति हल्लाइरहेको छ।
राजनीतिक टिप्पणीकारहरूका अनुसार, यो आन्दोलनले नेपालको लोकतान्त्रिक प्रणालीलाई नयाँ दिशातर्फ धकेल्ने संकेत दिएको छ। जनआन्दोलन २०६२/६३ पछि पहिलोपटक युवापुस्ता यति ठूलो संख्यामा स्वतःस्फूर्त रूपमा सडकमा उत्रिएको देखिएको छ। यो केवल असन्तुष्टि होइन, परिवर्तनको घोषणा हो।
एक महिनापछि पनि आन्दोलनका मागहरू — भ्रष्टाचार विरुद्ध कडा कानूनी कारबाही, शिक्षा र रोजगारीमा समान अवसर, सामाजिक सञ्जालमा अभिव्यक्ति स्वतन्त्रताको सुनिश्चितता — अझै सम्बोधन भएका छैनन्। बरु, राजनीतिक दलहरूले आपसमा दोषारोपण गर्दै आन्दोलनलाई बदनाम गर्ने प्रयास गरिरहेका छन्।
तर, जनभावना फरक दिशामा बगिरहेको छ। “Gen Z आन्दोलन” अहिले एक पुस्ताको मात्र होइन, सम्पूर्ण नेपाली जनताको आशा र आक्रोशको प्रतिनिधि बन्दै गएको छ। युवाको आवाज रोकिएन भने, यसले देशको सत्ता र नीति दुवैमा ऐतिहासिक परिवर्तन ल्याउने सम्भावना बढ्दो छ।
एक महिनाको छोटो अवधिमा यो आन्दोलनले जुन राजनीतिक चेतना र आत्मविश्वास जगाएको छ, त्यसले नेपालमा नयाँ राजनीतिक युग सुरु हुन लागेको सङ्केत दिइसकेको छ — जहाँ सत्ताको केन्द्र अब सिंहदरबार होइन, सडकमा उभिएका सचेत युवा हुन्।
