वाशिङ्टन — अमेरिकी धनी वित्त व्यवसायी जेफ्री एपस्टिनसँग सम्बन्धित बहुचर्चित यौन शोषण तथा मानव तस्करी प्रकरण पुनः अन्तर्राष्ट्रिय चासोको विषय बनेको छ। सन् २०२५ मा लागू गरिएको एपस्टिन फाइल पारदर्शिता ऐन अनुसार अमेरिकी न्याय मन्त्रालयले एपस्टिनसँग सम्बन्धित गोप्य कागजातहरू क्रमशः सार्वजनिक गर्न थालेपछि यो मुद्दा फेरि तातेको हो। यस प्रकरणलाई हाल अमेरिकाको इतिहासमै सबैभन्दा संवेदनशील तथा विवादास्पद न्यायिक मुद्दामध्ये एकका रूपमा हेरिएको छ।
अमेरिकी न्याय मन्त्रालयका अनुसार सन् २०२६ जनवरीको अन्त्यसम्म करिब ३५ लाखभन्दा बढी पृष्ठ कागजात, २ हजारभन्दा बढी भिडियो र १ लाख ८० हजारभन्दा बढी तस्बिर सार्वजनिक गरिएका छन्। यी फाइलहरूमा फ्लोरिडा र न्यूयोर्कमा चलेका मुद्दाहरू, घिस्लेन म्याक्सवेलविरुद्धको अभियोग, संघीय अनुसन्धान प्रतिवेदन, एपस्टिनको मृत्यु सम्बन्धी छानबिन तथा अन्य आन्तरिक सरकारी कागजातहरू समावेश छन्। तर धेरै कागजातहरूमा संवेदनशील विवरण कालो गरेर लुकाइएको छ, जसले पूर्ण पारदर्शितामाथि प्रश्न उठाएको छ।
एपस्टिनलाई सन् २०१९ मा नाबालिक किशोरीहरूलाई यौन शोषण तथा मानव तस्करी गरेको अभियोगमा पक्राउ गरिएको थियो। उनीमाथि दर्जनौं पीडितहरूले उजुरी दिएका थिए। तर मुद्दा अदालतमा पूर्ण रूपमा टुंगिन नपाउँदै उनी जेलमै रहँदा मृत फेला परे। आधिकारिक रूपमा यसलाई आत्महत्या भनिएको भए पनि, उनको मृत्युको विषयमा अझै पनि शंका, षड्यन्त्रको आशंका र विभिन्न अड्कलबाजीहरू जारी छन्।
एपस्टिनकी नजिककी सहयोगी घिस्लेन म्याक्सवेल लाई भने मानव तस्करी र नाबालिकहरूको यौन शोषणमा संलग्न रहेको ठहर गर्दै सन् २०२१ मा दोषी प्रमाणित गरिएको थियो। उनी अहिले पनि लामो जेल सजाय भोगिरहेकी छन्। अनुसन्धानका क्रममा उनले शक्तिशाली र प्रभावशाली व्यक्तिहरूसँग एपस्टिनको सम्पर्क रहेको स्वीकार गरेकी थिइन्, जसले यो मुद्दालाई अझै संवेदनशील बनाएको छ।
सार्वजनिक फाइलहरूले एपस्टिनले व्यापक रूपमा यौन दुर्व्यवहार गरेको पुष्टि गरे पनि, धेरै राजनीतिक, आर्थिक र सामाजिक रूपमा प्रभावशाली व्यक्तिहरू विरुद्ध ठोस प्रमाण फेला नपरेको संघीय अनुसन्धान निकायले जनाएको छ। बहुचर्चित ‘ग्राहक सूची’ अस्तित्वमै नरहेको भनाइ पनि सार्वजनिक गरिएको छ। तर यस विषयमा पीडित पक्ष र नागरिक समाज सन्तुष्ट छैनन्।
मानव अधिकारकर्मी, पीडित समूह र केही सांसदहरूले अझै पनि सबै कागजात बिना काटछाँट सार्वजनिक गर्नुपर्ने, दोषी जो–कोही भए पनि कानुनी दायरामा ल्याउनुपर्ने माग गरिरहेका छन्। उनीहरूको भनाइमा एपस्टिन फाइल प्रकरण केवल व्यक्तिगत अपराधको विषय मात्र नभई, शक्ति, पहुँच र न्याय प्रणालीभित्रका कमजोरीहरू उजागर गर्ने ऐनाजस्तै बनेको छ।
हाल यो प्रकरण अमेरिकी न्याय प्रणाली, सरकारी पारदर्शिता र पीडितलाई न्याय दिलाउने प्रक्रियामाथि जनविश्वास पुनःस्थापित गर्ने ठूलो परीक्षा बनेको विश्लेषकहरू बताउँछन्।
