काठमाडौं । आज देशभरका हिमाली तथा पहाडी भेगमा बसोबास गर्ने शेर्पा समुदायले विशेष उत्साहका साथ ग्याल्पो ल्होसार मनाइरहेका छन्। प्रत्येक वर्ष तिब्बती पात्रोअनुसार मनाइने यो पर्व शेर्पा समुदायको नयाँ वर्षको रुपमा लिइन्छ। विशेषगरी सोलुखुम्बु, संखुवासभा, दोलखा, रसुवा लगायतका हिमाली जिल्लामा यसको विशेष रौनक देखिन्छ भने काठमाडौं उपत्यकामा पनि विभिन्न सांस्कृतिक कार्यक्रम आयोजना गरिएका छन्।
ग्याल्पो ल्होसारको इतिहास प्राचीन तिब्बती सभ्यतासँग जोडिएको छ। “ग्याल्पो” शब्दको अर्थ राजा र “ल्होसार” को अर्थ नयाँ वर्ष हो। यस पर्वको परम्परा तिब्बतबाट सुरु भई हिमालय क्षेत्रमा फैलिएको मानिन्छ। नेपालमा विशेषगरी शेर्पा समुदायले यसलाई आफ्नै सांस्कृतिक पहिचानको प्रतीकका रूपमा जोगाइराखेका छन्।
संस्कृतिगत रूपमा ग्याल्पो ल्होसार केवल नयाँ वर्षको स्वागत मात्र नभई धार्मिक र आध्यात्मिक शुद्धीकरणको पर्व पनि हो। घर–आँगन सफा गर्ने, गुम्बामा पुजा गर्ने, धूप–दीप बाल्ने र परिवारका सदस्यबीच शुभकामना आदानप्रदान गर्ने चलन छ। परम्परागत भेषभूषा, ‘छ्याम’ नृत्य, लोकगीत तथा विशेष परिकारले पर्वलाई थप रंगीन बनाउँछन्। यस अवसरमा सामुदायिक एकता, मेलमिलाप र सांस्कृतिक पुनर्जागरणलाई जोड दिइन्छ।
भौगोलिक रूपमा हिमालय क्षेत्रको कठोर मौसम र कठिन जीवनशैलीबीच विकसित भएको यो पर्वले स्थानीय जनजीवनको प्रकृतिसँगको सम्बन्ध झल्काउँछ। कृषि चक्र, पशुपालन र मौसम परिवर्तनसँग समेत यसको सम्बन्ध रहेको मानिन्छ। ल्होसारले मानिस र प्रकृतिबीचको सहअस्तित्वको सन्देश दिन्छ।
ग्याल्पो ल्होसारको सामाजिक महत्व पनि उत्तिकै छ। आधुनिकता र विश्वव्यापीकरणका बीच आफ्नो भाषा, संस्कृति र पहिचान जोगाउन यो पर्वले महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको छ। आज देशभर सार्वजनिक बिदासमेत दिइएको छ भने विभिन्न स्थानमा सांस्कृतिक र्याली तथा शुभकामना कार्यक्रम भइरहेका छन्।
यसरी इतिहास, संस्कृति, जातीय पहिचान र हिमाली भूगोलसँग गहिरो सम्बन्ध राख्ने ग्याल्पो ल्होसारले नेपाली समाजको बहुसांस्कृतिक स्वरूपलाई थप समृद्ध बनाएको छ।
