वाशिङ्टन डी.सी , कार्तिक २४- संयुक्त राज्य अमेरिकामा संघीय सरकार पुनः बन्द भएको छ। नयाँ आर्थिक वर्षका लागि आवश्यक खर्च स्वीकृति सम्बन्धी विधेयक पारित हुन नसकेपछि सरकारी सेवा र कार्यक्रमहरू आंशिक वा पूर्ण रूपमा बन्द भएका छन्।
यो सरकार बन्द अमेरिकाको इतिहासकै लामो र राजनीतिक रूपमा विवादास्पद बन्न सक्ने अनुमान गरिएको छ। सत्तारूढ र विपक्षी दलबीच खर्च र प्राथमिकताका विषयमा गहिरो मतभेदले यो संकट उत्पन्न गरेको हो।
अमेरिकाको आर्थिक वर्ष अक्टोबर महिनाको पहिलो मितिबाट सुरु हुन्छ। यसका लागि प्रतिनिधि सभा र सीनेटले १२ वटा खर्च स्वीकृति सम्बन्धी विधेयक पारित गर्नुपर्छ।
तर चालू वर्षको प्रस्तावमा एक दलले रक्षा खर्च बढाउने र सामाजिक कार्यक्रम घटाउने अडान लिँदा विवाद सुरु भयो।
उता अर्को दलले स्वास्थ्य, शिक्षा र सामाजिक सुरक्षाका कार्यक्रमहरूमा कटौती अस्वीकार गर्दै समानुपातिक खर्च माग गरेपछि सहमति जुट्न सकेन।
सीनेटमा विधेयक पारित गर्न ६० मत आवश्यक पर्ने प्रणाली र राजनीतिक अविश्वास बढेकाले समस्या झन् गहिरो बनेको छ।
सरकार बन्द भएपछि करिब दुई करोड संघीय कर्मचारी मध्ये आधाभन्दा बढीलाई तलब बिना घर पठाइएको छ।
सैनिक, सुरक्षा निकाय, हवाई सेवा र आपत्कालीन क्षेत्रका कर्मचारीले भने तलब नपाई काम गर्न बाध्य भएका छन्।
विश्लेषकका अनुसार, यदि यो स्थिति दुई हप्ताभन्दा लामो समय रह्यो भने अमेरिकी अर्थतन्त्रमा अर्बौँ डलर बराबरको घाटा हुन सक्छ।
खाद्य सहायता कार्यक्रम र महिला तथा बालबालिकाका लागि पोषण सहायता योजना सीमित समयका लागि मात्र सञ्चालन भइरहेका छन्।
सामाजिक सुरक्षा तथा स्वास्थ्य बीमा कार्यक्रम निरन्तर रहने भए पनि नयाँ आवेदन प्रक्रिया रोकिएको छ।
यसले गरिब तथा मध्यम वर्गीय परिवारहरूमा ठूलो प्रभाव पार्ने देखिएको छ।
स्मिथसोनियन संग्रहालयदेखि ग्रान्ड क्यान्योन र योसेमिटीजस्ता राष्ट्रिय पार्कहरू बन्द भएका छन्।
हजारौं पर्यटकको योजना रद्द हुँदा होटल, यातायात र रेस्टुरेन्ट व्यवसायमा ठूलो घाटा पुगेको छ।
पासपोर्ट र भिसा प्रक्रिया समेत ढिलो भएको छ, जसले अन्तर्राष्ट्रिय यात्रुहरूलाई समस्या पुर्याइरहेको छ।
सरकारी अनुसन्धान संस्था र विश्वविद्यालयहरूमा सञ्चालन भइरहेका परियोजना रोकिएका छन्।
अनुदान स्थगित भएपछि वैज्ञानिक अनुसन्धान र विद्यार्थी परियोजनाहरू ठप्प भएका छन्।
एक पक्षले यो संकटका लागि सरकार प्रमुख र सत्तारूढ दललाई दोष दिएको छ भने अर्को पक्षले विपक्षीहरूलाई “राजनीतिक स्वार्थका लागि देशलाई बन्धक बनाएको” आरोप लगाएका छन्।
यदि दुवै पक्षबीच चाँडै सहमति नजुटे, यो बन्द अवस्था अझ लम्बिन सक्ने चेतावनी विज्ञहरूले दिएका छन्।
अर्थशास्त्रीहरूका अनुसार, लामो समयसम्मको सरकार बन्दले रोजगारी घटाउने, लगानीमा अनिश्चितता बढाउने र आर्थिक वृद्धिदरमा गिरावट ल्याउने सम्भावना छ।
गत पटकका जस्तै, यसपटक पनि जनमत सर्वेक्षणहरले जनतामा राजनीतिक दल र प्रतिनिधिहरूप्रतिको विश्वास घटेको देखाएका छन।
अमेरिकाको यो सरकार बन्द केवल खर्च स्वीकृतिमा असहमतिको परिणाम होइन,
यो देशभित्रको राजनीतिक ध्रुवीकरण, सत्ता संघर्ष र नीति–दृष्टिकोणको टकराव को प्रत्यक्ष रूप हो।
अब समाधान त्यतिबेलामात्र सम्भव देखिन्छ जब दुवै दलले अस्थायी खर्च स्वीकृति र दीर्घकालीन बजेट सम्झौतामा सहमति जनाउँछन्।
