काठमाडौं ,वैशाख १८- आज वैशाख शुक्ल पूर्णिमा विश्वभरका बौद्ध धर्मावलम्बीहरूले श्रद्धा, भक्ति र सम्मानका साथ २५६९औँ बुद्ध जयन्ती मनाइरहेका छन्। यही दिन Siddhartha Gautama को जन्म, ज्ञान प्राप्ति र महापरिनिर्वाण तीनै घटना भएको विश्वास गरिन्छ। त्यसैले यो दिनलाई केवल धार्मिक पर्वका रूपमा होइन, मानव सभ्यता, शान्ति र करुणाको प्रतीक दिवसका रूपमा पनि हेरिन्छ।
नेपालको लुम्बिनीमा ईसा पूर्व ५६३ तिर जन्मिएका सिद्धार्थ गौतमले मानव जीवनका दुःख, अन्याय र हिंसाको कारण खोज्दै राजसी जीवन त्यागेका थिए। कठोर तपस्या र गहिरो ध्यानपछि भारतको बोढगया मा उनले बोधि प्राप्त गरे र “बुद्ध” अर्थात् जागृत पुरुष कहलाए। त्यसपछि उनले संसारलाई मध्यम मार्ग, अहिंसा, करुणा, मैत्री र सत्यको शिक्षा दिए।
बुद्धले “घृणाले घृणा मेटिँदैन, प्रेमले मात्र घृणा अन्त्य हुन्छ” भन्ने सन्देश दिएका थिए। हजारौँ वर्षअघि दिइएको यही शिक्षा आजको विश्वका लागि अझ सान्दर्भिक देखिएको छ। युद्ध, धार्मिक कट्टरता, जातीय द्वन्द्व, राजनीतिक हिंसा, आर्थिक असमानता र मानसिक तनावले ग्रस्त वर्तमान विश्वमा बुद्धको दर्शन शान्तिको वैकल्पिक मार्गका रूपमा पुनः चर्चा हुन थालेको छ।
आज विश्वका विभिन्न मुलुकमा बुद्ध जयन्तीका अवसरमा शान्ति र सद्भावका कार्यक्रम आयोजना गरिएका छन्। नेपालमा सोयम्भु,बौद्ध र लुम्बिनी मायदेवी मन्दिर लगायतका बौद्ध तीर्थस्थलहरूमा पूजा, दीप प्रज्वलन, ध्यान र प्रवचन कार्यक्रम भइरहेका छन्। श्रद्धालुहरूले शान्ति, सहिष्णुता र मानव कल्याणको कामना गर्दै बुद्धप्रति श्रद्धाञ्जली अर्पण गरेका छन्।
विशेषज्ञहरूका अनुसार बुद्ध जयन्ती केवल धार्मिक उत्सव मात्र होइन, आत्मचिन्तन र सामाजिक उत्तरदायित्व सम्झने दिन पनि हो। प्रविधिको तीव्र विकाससँगै मानिसहरू भौतिक रूपमा सम्पन्न भए पनि मानसिक रूपमा अस्थिर बन्दै गएको अवस्थामा बुद्धको ध्यान, संयम र करुणाको शिक्षा झन् आवश्यक बन्दै गएको उनीहरूको भनाइ छ।
संयुक्त राष्ट्रसंघले समेत बुद्ध जयन्तीलाई अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा मान्यता दिँदै आएको छ। विश्व शान्ति, मानव अधिकार र सहअस्तित्वको पक्षमा बुद्धका विचारलाई आज विभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा उद्धृत गरिन्छ।
अशान्त र विभाजित बन्दै गएको वर्तमान विश्वले फेरि बुद्धलाई सम्झिरहेको छ। हिंसा र घृणाले भरिएको समयमा बुद्धको करुणा, सहिष्णुता र शान्तिको सन्देश मानव सभ्यताका लागि अझै मार्गदर्शक बनेर उभिएको छ।
