काठमाडौं ,मार्च ८-आज विश्वभर अन्तर्राष्ट्रिय नारी दिवस विभिन्न कार्यक्रमका साथ मनाइँदैछ। हरेक वर्ष मार्च ८ मा मनाइने यो दिवस महिलाको अधिकार, समानता, सम्मान र सशक्तिकरणका लागि भएको ऐतिहासिक संघर्षको स्मरण गर्दै मनाइने गरिन्छ।
नारी दिवसको इतिहास २०औँ शताब्दीको सुरुवातसँग जोडिएको छ। सन् १९०८ मा अमेरिकाको न्युयोर्क शहरमा हजारौँ महिला कामदारहरूले राम्रो पारिश्रमिक, काम गर्ने समयको सुधार र मतदान अधिकारको माग गर्दै आन्दोलन गरेका थिए। यही आन्दोलनबाट प्रेरित भएर सन् १९१० मा डेनमार्कको कोपनहेगनमा आयोजित समाजवादी महिलाहरूको अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलनमा जर्मन समाजवादी नेतृ Clara Zetkin ले अन्तर्राष्ट्रिय महिला दिवस मनाउने प्रस्ताव राखेकी थिइन्। त्यसपछि सन् १९११ देखि विभिन्न देशहरूमा महिला दिवस मनाउन थालियो।
यस दिवसलाई औपचारिक रूपमा विश्वव्यापी मान्यता भने सन् १९७५ मा United Nations ले दिएको थियो। त्यसयता संयुक्त राष्ट्रसंघले प्रत्येक वर्ष फरक–फरक नारासहित महिला अधिकार, लैङ्गिक समानता, शिक्षा, स्वास्थ्य, राजनीतिक सहभागिता र आर्थिक अवसरको विषयलाई प्राथमिकता दिँदै यो दिवस मनाउँदै आएको छ।
वर्तमान समयमा महिलाहरू शिक्षा, राजनीति, अर्थतन्त्र, विज्ञान, खेलकुद र सामाजिक नेतृत्वका क्षेत्रमा उल्लेखनीय रूपमा अगाडि बढिरहेका छन्। विश्वका धेरै देशहरूमा महिलाहरू राष्ट्र प्रमुख, सरकार प्रमुख, मन्त्री, वैज्ञानिक, उद्यमी तथा सामाजिक अभियन्ताको रूपमा नेतृत्वदायी भूमिकामा देखिन थालेका छन्।
नेपालको सन्दर्भमा पनि महिलाको अधिकार र सहभागितामा उल्लेखनीय प्रगति भएको छ। नेपालको संविधानले महिलालाई समान अधिकार, समान अवसर तथा राजनीतिक प्रतिनिधित्व सुनिश्चित गरेको छ। संघीय संसद र स्थानीय तहमा महिलाको अनिवार्य सहभागिताले महिलाको नेतृत्व क्षमता बढाउन महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको छ। साथै शिक्षा, स्वास्थ्य, उद्यमशीलता र सामाजिक आन्दोलनमार्फत महिलाहरू विभिन्न क्षेत्रमा सक्रिय बन्दै गएका छन्।
तर उपलब्धिका बाबजुद पनि लैङ्गिक हिंसा, आर्थिक असमानता, सामाजिक विभेद, बालविवाह र अवसरको असमान पहुँच जस्ता समस्या अझै कायम छन्। विशेषज्ञहरूका अनुसार वास्तविक समानता हासिल गर्न कानुनी व्यवस्था मात्र पर्याप्त नभई सामाजिक सोच र संरचनामा पनि परिवर्तन आवश्यक छ।
आजको दिनले महिलाको योगदानको सम्मान गर्नुका साथै समान अधिकार र अवसरका लागि अझै बाँकी संघर्षलाई पनि स्मरण गराउँछ। महिला अधिकारकर्मीहरूका अनुसार समावेशी र न्यायपूर्ण समाज निर्माणका लागि महिलाको सशक्तिकरण अनिवार्य शर्त हो।
यस वर्ष पनि विश्वभर विभिन्न कार्यक्रम, गोष्ठी, र्याली र अभियानमार्फत महिला अधिकार, समानता र सम्मानको सन्देश फैलाइँदै अन्तर्राष्ट्रिय नारी दिवस
