काठमाडौं, फागुन ७ — आज देशभर प्रजातन्त्र दिवस विभिन्न कार्यक्रमका साथ मनाइदै छ। २००७ साल फागुन ७ गते नेपालमा १०४ वर्षे राणा शासनको अन्त्य भई प्रजातन्त्र स्थापना भएको ऐतिहासिक दिनको सम्झनामा सरकारले विशेष समारोह आयोजना गरेको छ। सैनिक मञ्च टुँडिखेलदेखि देशका विभिन्न प्रदेश र स्थानीय तहसम्म दीपप्रज्वलन, माल्यार्पण तथा सहिद स्मारकमा श्रद्धाञ्जली अर्पण कार्यक्रम मनाइदै छन्।
नेपालको प्रजातान्त्रिक आन्दोलनमा तत्कालीन राजनीतिक नेतृत्व र सर्वसाधारण जनताको सक्रिय सहभागिता थियो। बी.पी. कोइराला लगायतका नेताहरूको पहलले जनचेतना विस्तार भयो भने शहीद धर्मभक्त, शहीद गंगालाल, शहीद दशरथ चन्द र शहीद शुक्रराज शास्त्री जस्ता अमर सहिदहरूको बलिदानले आन्दोलनलाई ऐतिहासिक उचाइमा पुर्यायो। उनीहरूको त्याग र संघर्षको सम्मानस्वरूप देशभर विभिन्न कार्यक्रम मनाइदै छन्।
इतिहासविद्हरूका अनुसार २००७ सालको परिवर्तनले नागरिक अधिकार, अभिव्यक्ति स्वतन्त्रता र राजनीतिक सहभागिताको मार्ग प्रशस्त गरेको थियो। त्यसयता नेपालले बहुदलीय व्यवस्था, विभिन्न जनआन्दोलन हुँदै संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रसम्मको यात्रा तय गरेको छ। आज प्रजातन्त्र दिवस मनाइदै गर्दा त्यो लामो संघर्ष र उपलब्धिको स्मरण गरिँदैछ।
यद्यपि, वर्तमान सन्दर्भमा प्रजातन्त्रको सुदृढीकरण चुनौतीपूर्ण देखिन्छ। सुशासन, पारदर्शिता, आर्थिक समानता, युवाको रोजगारी तथा संविधानको प्रभावकारी कार्यान्वयन जस्ता विषयमा अझै ठोस कदम चाल्नुपर्ने आवश्यकता औंल्याइदैछ। सहिदहरूको बलिदानको सम्मान केवल औपचारिकता होइन, लोकतान्त्रिक मूल्य–मान्यताको व्यवहारिक कार्यान्वयनबाट मात्र सम्भव हुने विश्लेषकहरूको भनाइ छ।
आज देशभर श्रद्धा, सम्मान र प्रतिबद्धतासहित प्रजातन्त्र दिवस मनाइदै छ।
